MBRETËRESHAT PA KURORË: MIRËNJOHJE NË DITËN E NËNAVE-Shkruan;-Gëzim AJGERAJ,shkrimtar dhe analistë.

(10 Maji-Dita e Nënave)

Ka një mbretëri që nuk shfaqet në hartat e botës, një fron që nuk ndërtohet me ar, një kurorë që nuk farkëtohet nga duart e argjendarëve. Është mbretëria e nënës. Ajo sundon pa ushtri, pa ligje të shkruara, pa skeptra dhe pa triumfe të shpallura në sheshet e historisë.

E megjithatë, pushteti i saj është më i thellë se çdo perandori që ka kaluar mbi tokë. Sepse nëna nuk pushton qytete; ajo pushton zemra. Nuk ndërton mure; ajo ndërton njerëz. Nuk kërkon lavdi; ajo bëhet vetë kuptimi i heshtur i dashurisë.

Në Ditën e Nënave, njerëzimi ndalet për një çast përpara kësaj figure të përjetshme dhe përpiqet të shprehë atë që gjuha shpesh nuk arrin ta mbajë.

Sepse fjala “nënë” nuk është vetëm një emër. Është një univers i tërë ndjenjash, sakrificash, heshtjesh, netësh pa gjumë, lutjesh të pathëna dhe drite që ndizet edhe kur bota duket e errët.

Nëna është si një qiri që digjet ngadalë për t’u bërë dritë për të tjerët. Ajo nuk ankohet për flakën që e konsumon; ajo gëzohet që dikush tjetër sheh rrugën falë saj.

Filozofi gjerman Arthur Schopenhauer thoshte se “dhembshuria është themeli i moralit.” Nëse kjo është e vërtetë, atëherë nëna është tempulli i parë i moralit njerëzor.

Fëmija nuk mëson fillimisht ligjet e botës, por ritmin e zemrës së nënës. Para se të kuptojë gjuhën, ai kupton prekjen. Para se të njohë filozofinë, ai njeh përqafimin. Dhe ndoshta aty lind metafizika më e pastër: bindja se ekziston një dashuri që nuk kërkon asgjë në këmbim.

Nëna është ura mes tokës dhe qiellit. Ajo mban mbi supe një barrë që nuk shihet, si Atlasi mitologjik që mbante botën, por ndryshe nga ai, ajo nuk kërkon as lavdi e as mëshirë.

Në heshtje, ajo mbledh copat e thyera të shpirtit të familjes, i qep plagët e padukshme dhe e mban shtëpinë të bashkuar si graviteti që mban planetët në orbitë.

Nëse graviteti do të pushonte për një sekondë, universi do të shpërbëhej. Nëse dashuria e nënës do të mungonte, shumë zemra do të humbnin drejtimin.

Friedrich Niçe shkruante: “Ai që ka një pse për të jetuar, mund të përballojë pothuajse çdo si.” Nëna është mishërimi i kësaj ideje. Ajo përballon lodhjen, dhimbjen, varfërinë, frikën, sakrificën, sepse ka një “pse”: fëmijën e saj. Në këtë kuptim, ajo bëhet filozofja më e heshtur e ekzistencës.

Ajo nuk shkruan libra, por shkruan karaktere. Nuk mban ligjërata universitare, por edukon shpirtra. Nuk fiton çmime Nobel, por krijon qeniet që më vonë do t’i fitojnë ato.

Në shumë mënyra, nëna i ngjan tokës. Toka shkelet çdo ditë, por vazhdon të japë fruta. Njeriu e gërmon, e copëton, e lëndon, por ajo përsëri mbin jetë. Edhe nëna shpesh harrohet, lodhet, keqkuptohet, por vazhdon të japë dashuri.

Ajo është si rrënja e një peme: nuk shihet, por pa të, pema do të thahej. Shpesh bota admiron degët, gjethet dhe frutat, ndërsa harron rrënjët që mbajnë gjithçka gjallë.

Sokrati thoshte se “njih vetveten.” Por si mund ta njohë njeriu vetveten pa njohur burimin e parë të dashurisë së tij? Nëna është pasqyra e parë ku njeriu sheh qenien e vet.

Në sytë e saj, ai mëson nëse bota është e sigurt apo e frikshme, nëse ai meriton dashuri apo vetmi. Psikologjia moderne e ka konfirmuar atë që intuita njerëzore e dinte prej shekujsh: përqafimi i nënës ndërton themelet e shpirtit.

Nëna nuk është vetëm një qenie biologjike. Ajo është një koncept metafizik. Është simboli i krijimit, i vazhdimësisë dhe i shpresës. Çdo nënë është një portë mes së kaluarës dhe së ardhmes.

Përmes saj, brezat kalojnë si lumenj që derdhen në detin e kohës. Ajo është kujtesa e njerëzimit. Në duart e saj ruhen këngët e vjetra, lutjet e harruara, zakonet, emrat dhe rrëfimet që historia zyrtare nuk i shkruan kurrë.

Në netët më të errëta të jetës, shumë njerëz nuk kujtojnë fjalët e filozofëve, por zërin e nënës së tyre. Ky është paradoksi i madh i ekzistencës: ne kërkojmë kuptimin në libra, ndërkohë që kuptimi na ka përqafuar që në djep.

Nëna është metafora e vetë Zotit për shumë zemra: një prani që fal, pret, duron dhe vazhdon të dojë edhe kur ne largohemi.

Shkrimtari Viktor Hugo shkruante: “Duart e nënës janë bërë nga butësia, dhe fëmijët flenë thellë në to.” Por ato duar nuk janë vetëm të buta. Ato janë edhe duar lufte. Ato kanë larë lot, kanë punuar deri në rraskapitje, kanë mbajtur barrë mbi veten për të mos lejuar që fëmija ta ndiejë peshën e jetës. Në çdo rrudhë të duarve të një nëne fshihet një histori sakrifice.

Ka diçka tragjikisht të bukur në dashurinë e nënës: ajo shpesh jep gjithçka pa kërkuar të mbahet mend. Ashtu si dielli që lind çdo mëngjes pa kërkuar duartrokitje, edhe nëna vazhdon të japë dritë. Dhe ndoshta kjo është forma më e pastër e madhështisë: të bësh mirë pa kërkuar lavdi.

Në filozofinë ekzistencialiste, njeriu përballet me absurditetin e jetës. Albert Camy pyeste se si mund të jetojë njeriu në një botë pa kuptim. Ndoshta përgjigjja fshihet te nëna. Ajo krijon kuptim aty ku ekziston boshllëku. Kur bota duket e ftohtë, ajo bëhet vatër. Kur gjithçka duket e pasigurt, ajo bëhet strehë. Kur njeriu thyhet, ajo bëhet ngjitësi i shpirtit.

Nëna është si një bibliotekë e heshtur. Brenda saj ruhen mijëra histori të pathëna: netët kur qau fshehurazi, sakrificat që askush nuk i pa, ëndrrat që i la mënjanë për të ndërtuar ëndrrat e të tjerëve.

Çdo nënë ka brenda vetes një univers të padukshëm, një oqean emocionesh që shpesh askush nuk e eksploron plotësisht.

Dhe megjithatë, bota moderne shpesh e mat vlerën me suksesin, paranë dhe famën. Në këtë treg të zhurmshëm të dukjes, nëna mbetet një heroizëm i heshtur. Ajo nuk del në tituj gazetash.

Nuk ngjitet në podiume. Por pa të, qytetërimi do të shembej si një kështjellë rëre. Sepse çdo mendimtar, çdo shkencëtar, çdo artist, çdo udhëheqës ka kaluar dikur nëpër duart e një nëne.

Konfuci thoshte: “Forca e një kombi buron nga integriteti i shtëpisë.” Dhe integriteti i shtëpisë shpesh buron nga zemra e nënës. Ajo është ora e padukshme që mban ritmin e familjes. Nëse ajo ndalon, koha shpirtërore e shtëpisë prishet.

Nëna është edhe metafora më e bukur e durimit. Lumi nuk e pret shkëmbin me forcë, por me këmbëngulje.

Edhe nëna nuk fiton me zë të lartë, por me vazhdimësi. Dashuria e saj nuk është stuhi; është shi i qetë që bie çdo ditë dhe e bën tokën të lulëzojë.

Ka njerëz që e humbasin nënën dhe e kuptojnë shumë vonë se kanë humbur një pjesë të qiellit të tyre.

Sepse nëna nuk është vetëm një person; ajo është një atmosferë shpirtërore. Prania e saj është si ajri: shpesh nuk e vërejmë derisa mungon.

Dhe kur mungon, boshllëku tingëllon si një kambanë e heshtur në zemër.

Filozofi francez Emmanuel Levinas e vendoste etikën te përgjegjësia ndaj tjetrit. Nëna është forma më e lartë e kësaj përgjegjësie. Ajo zgjohet kur të tjerët flenë. Ajo sakrifikon rehati, kohë, rini dhe shpesh vetveten për dikë tjetër. Në këtë akt të vazhdueshëm dhurimi, ajo prek diçka hyjnore.

Nëna nuk është perfekte, sepse asnjë qenie njerëzore nuk është. Por bukuria e saj qëndron pikërisht te papërsosmëria. Ashtu si hëna që ka njolla por vazhdon të ndriçojë natën, edhe nëna, me lodhjet dhe gabimet e saj, mbetet drita e shumë jetëve.

Dita e Nënave nuk duhet të jetë vetëm një datë kalendarike. Ajo duhet të jetë një moment reflektimi filozofik mbi borxhin moral që njerëzimi ka ndaj figurës së nënës. Sepse ne jetojmë në një epokë që shpesh e harron mirënjohjen.

Njerëzit falënderojnë teknologjinë, suksesin, tregun, por harrojnë duart që i mbajtën kur nuk mund të ecnin.

Nëna është si një pemë ulliri. Ajo jeton gjatë, duron stuhitë dhe vazhdon të japë fryte edhe kur është e plagosur nga koha. Në trungun e saj ruhen unazat e viteve, secila me historinë e vet: një sakrificë, një lot, një buzëqeshje, një lutje.

Në filozofinë lindore thuhet se universi mbahet në ekuilibër nga harmonia. Nëna është harmonia e parë që njeriu njeh. Zëri i saj është muzika e parë.

Përqafimi i saj është paqja e parë. Dhe ndoshta për këtë arsye, gjithë jetën njeriu kërkon vende, njerëz dhe kujtime që i ngjajnë ndjesisë së të qenit pranë nënës.

Ka diçka të shenjtë në mënyrën se si një nënë e shikon fëmijën e saj. Në atë vështrim nuk ka vetëm dashuri; ka besim. Edhe kur bota dyshon, nëna shpesh vazhdon të besojë. Dhe ndonjëherë, ai besim është ura që shpëton një njeri nga humnera.

Jean-Jacques Rousseau shkruante se; njeriu lind i mirë dhe shoqëria e deformon. Nëna është përpjekja më e madhe për ta ruajtur atë mirësi. Ajo lufton kundër egërsisë së botës me armën më të pambrojtur dhe më të fuqishme njëkohësisht: dashurinë.

Nëna është si një kandil deti në errësirën e oqeanit. Edhe kur gjithçka rreth saj bëhet e ftohtë dhe e errët, ajo vazhdon të lëshojë dritë. Dhe shpesh, ajo dritë është arsyeja pse dikush nuk humbet.

Ne jetojmë në një kohë ku njerëzit fotografojnë çdo gjë, por shpesh harrojnë të shikojnë me zemër. Dita e Nënave na kujton se gjërat më të rëndësishme nuk maten me para apo me famë, por me dashurinë që lënë pas. Kur njeriu largohet nga kjo botë, nuk kujtohet për makinat apo pasuritë, por për ata që e deshën sinqerisht.

Nëna është kujtesa më e gjallë e faktit se dashuria mund të jetë më e fortë se egoizmi. Në një botë ku shumë marrëdhënie ndërtohen mbi interesin, dashuria e nënës mbetet një nga format më të pastra të altruizmit.

Filozofi Martin Heidegger fliste për “kujdesin” si mënyrën themelore të ekzistencës njerëzore. Nëna është mishërimi më i pastër i kujdesit. Ajo kujdeset edhe kur është e lodhur. Edhe kur është e sëmurë. Edhe kur vetë ka nevojë për dikë që ta mbajë.

Sa herë që një nënë fal, ajo i jep njerëzimit një mundësi të re. Sa herë që ajo sakrifikon, ajo i mëson botës kuptimin e dashurisë. Dhe sa herë që ajo buzëqesh mes dhimbjes, ajo bëhet filozofia më e bukur e shpresës.

Në fund të fundit, ndoshta civilizimi nuk matet me ndërtesat e larta apo teknologjinë, por me mënyrën se si trajton nënat e veta. Një shoqëri që nuk respekton nënën është si një pemë që mohon rrënjët e saj.

Në këtë Ditë të Nënave, njeriu duhet të ndalet jo vetëm për të dhënë lule, por për të kuptuar simbolikën e tyre. Lulja thahet pas pak ditësh, por mirënjohja duhet të mbetet si një pranverë e përhershme në zemër.

Sepse nënat janë ato qenie që na japin jetën dy herë: herën e parë biologjikisht dhe herën e dytë shpirtërisht.

Dhe ndoshta, kur historia e njerëzimit të shkruhet përfundimisht, emrat më të mëdhenj nuk do të jenë vetëm mbretërit, gjeneralët apo filozofët.

Në heshtjen e pafundme të përjetësisë do të dëgjohet edhe zëri i nënave, atyre mbretëreshave pa kurorë që ndërtuan botën jo me pushtet, por me dashuri.

Sepse kur gjithçka tjetër shembet, kujtimi i nënës mbetet si drita e fundit në horizont.

Dhe ndoshta kjo është forma më e afërt e pavdekësisë që njeriu mund të njohë: të jetosh përjetësisht në zemrën e atij që e ke dashur më shumë se vetveten.

2026/QendraPress/