Vlerësim kritik për poezinë “Vjeshta e vonë dhe malli vjetër”, e Qazim Thaçit./Shkruan: Nexhbedin Basha, publicist, poet dhe kritik letrar.
Poeti Qazim Thaçi, në poezinë “Vjeshta e vonë e malli i vjetër”, ndërton një univers poetik ku stina e vjeshtës shndërrohet në pasqyrë të kujtesës, të mallit për atdheun dhe të dhimbjes së kurbetit. Përmes një gjuhe të ngarkuar me simbole e përjetime, ai sjell para lexuesit jo vetëm nostalgjinë për të kaluarën, por edhe plagët e një kombi që ende bart brengat e historisë.
Vjeshta këtu nuk është thjesht një stinë kalendarike. Ajo bëhet metaforë e kohës që ikën, e kujtimeve që zverdhen, por nuk shuhen, dhe e vetmisë që shoqëron njeriun larg vendlindjes. Pamjet e gjetheve të rëna, arka e vjetër e Nanës, era e ftonjve dhe këmisha e vekut krijojnë një atmosferë të ngrohtë familjare, ku sendet e zakonshme shndërrohen në bartëse të historisë personale dhe të trashëgimisë shpirtërore.
Një nga veçoritë e poezisë është ndërthurja e kujtesës intime me kujtesën kombëtare. Përmendja e Pashtrikut, Pikëllimës dhe vargut të këngës së Dervish Shaqës e zgjeron rrethin e mallit nga familja te atdheu. Kështu, dhimbja personale merr përmasa kolektive, ndërsa kurbeti shfaqet si një plagë që rëndon mbi ndërgjegjen e kombit.
Në planin artistik, poeti përdor metaforën, krahasimin, simbolin dhe imazhin shqisor për të krijuar një gjuhë të pasur me ngjyrime emocionale. Veçanërisht domethënëse është figura e shpatës së Damokleut mbi lirinë, e cila përcjell ndjesinë e një ankthi të vazhdueshëm, edhe pas arritjes së lirisë. Kjo figurë e mbyll poezinë me një ton të fortë reflektues, duke e lidhur fatin e mërgimtarit me shqetësimet e së ardhmes kombëtare.
Poezia ka një frymë të dukshme malli e pikëllimi, por brenda saj jeton edhe krenaria për ata që sakrifikuan për atdheun. Ajo na kujton se largësia nuk i këput rrënjët, se kujtesa ruan aromën e shtëpisë dhe se liria, për të qenë e plotë, kërkon edhe siguri, mirëqenie dhe afërsi njerëzore.
Në përfundim, Qazim Thaçi sjell një poezi me ndjeshmëri atdhetare dhe ngarkesë autobiografike e kolektive, ku vjeshta bëhet stinë e shpirtit, ndërsa malli një urë mes vendlindjes dhe kurbetit. Vlera e saj qëndron te përpjekja për ta kthyer kujtimin në fjalë poetike dhe dhimbjen individuale në një përjetim që mund ta ndajë çdo shqiptar që jeton larg trojeve të veta./QendraPress/
